Oμιλία της συγγραφέως και επικοινωνιολόγου κας Λίνας Σόρογκα για τον Γιώργο Σαραντάρη

2012 September 25

 

Παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου  Παπαθανασόπουλου

Γιώργος Σαραντάρης  «Ο άνθρωπος, ο ποιητής, ο διανοούμενος»

Διοργάνωση: Αδελφότητα Σιβρισαρίου Σμύρνης  «Οι ταξιάρχες»

Τόπος: Πνευματικό κέντρο Έρευνας και Μελέτης Μικρασιατικού Πολιτισμού της Ερυθραίας Χερσονήσου, στη Νέα Ερυθραία  

Πάνελ ομιλητών :  Λία Βαλάτα-Τσιάμα , Λίνα Σόρογκα, Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος,  Δημ. Κοσμόπουλος

Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου 2012, ώρα 7.00 μ.μ.  

 

Ομιλία Λίνας Σόρογκα

Φίλες και φίλοι χαίρετε,

Είναι μεγάλη τιμή για μένα που βρίσκομαι μαζί σας στο πάνελ καλεσμένη από την Αδελφότητα Σιβρισαριανών Σμύρνης «Οι  Τα-ξιάρχες»  για την παρουσίαση  του βιβλίου του αγαπητού δημοσιογράφου και συγγραφέα Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου με θέμα  τον μεγάλο, αλλά όχι τόσο γνωστό στο πλατύ κοινό  ποιητή  με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, Γιώργο Σαραντάρη.

 

Το βιβλίο του  Παπαθανασόπουλου, είναι προϊόν πολυετούς έρευνας  που  φέρνει στο προσκήνιο  άγνωστες πτυχές από την ζωή και το έργο ενός πρωτοπόρου και ρομαντικού ποιητή,  στοχαστή και φιλόσοφου στην αποξενωμένη Ελλάδα του Μεσοπολέμου του 30.

 

Βασίστηκε σε ανέκδοτο αρχειακό υλικό, που φέρνει στην επιφάνεια λεπτομέρειες, τόσο σημαντικές από την ζωή και το έργο του δημιουργού, όπως: Συλλογές βιβλίων που βρέθηκαν ξεχασμένες μέσα σε αραχνιασμένα μπαούλα, φθαρμένα από την πολυκαιρία γράμματα  προς την μητέρα του ,  βιβλιάρια σπουδών, και άλλα χειρόγραφα .

 

Ο Παπαθανασόπουλος ,  επισκέφθηκε πολλές φορές το ιταλικό αρχοντικό του Σαραντάρη στο Μontappone που παρέμεινε ακατοίκητο για 40 χρόνια μετά τον θάνατο της μητέρας του ποιητή,  Ματθίλδης –που στα γύρω μέρη,  την αποκαλούσαν και  αρχόντισσα του πύργου. Είχε καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, ήταν  όμορφη, μορφωμένη και ρομαντική. Πέθανε με τον καημό ότι ο γιός της δεν είχε ακολουθήσει σαν όλους τους άλλους,  ένα κανονικό επάγγελμα.

 

«Όταν ανέβαινα τις σκάλες του αρχοντικού , πολλές στιγμές  έμενα ακίνητος για να αφουγκραστώ το γύρισμα των σελίδων , το γρατζούνισμα της πένας του… σε κάθε γωνιά ριγούσα μήπως και με καλωσορίσει ο ποιητής με το γνωστό πλατύ του χαμόγελο  …» μας εξομολογείται  ο Παπαθανασόπουλος, που πολύ σεμνά   χαρακτηρίζει το βιβλίο του   «ότι είναι ένα φτωχό αλλά  γραμμένο με αγάπη πόνημα».

 

Παρ όλο ότι ήταν μια επίπονη ερευνητική σπουδή, ο συγγραφέας   αφήνει πίσω του το επίσημο ένδυμα της δημοσιογραφίας και έτσι με ταπεινοφροσύνη και μεγαλοσύνη γράφει σαν ένας απλός άνθρωπος που θέλει να εκφραστεί.

 

Δεν χρειάζεται να διαθέτεις ιδιαίτερες γνώσεις για να το διαβάσεις. Από τις πρώτες σελίδες , Σε συγκινεί με την πλοκή του σαν ένα ρομαντικό μυθιστόρημα. Σε ενημερώνει  μέσα από βαθειά σκέψη και πυκνότητα της γραφής για τα ιστορικά γεγονότα,  στηριζόμενο και σε έρευνες παλαιότερων βιβλιογραφικών παραπομπών.

Σε συναρπάζει με τις  αποκαλυπτικές λεπτομέρειες από την ζωή του δημιουργού.  Σε ταξιδεύει, σε άλλους τόπους και χρόνους με τη γλαφυρότητα του κειμένου και την λεπτομερή περιγραφή των γεγονότων.

 

Μοιάζει σαν ο ίδιος ο ποιητής να σε έχει καλέσει σε δείπνο. Κάθεσαι απέναντι του στο τραπέζι και συνομιλείτε φιλικά  για τα καλά και τα άσχημα που φέρνει η ζωή.

 

«Έχω δει τον ουρανό με τα μάτια μου, με την γλώσσα του  μου μίλησε. Γίναμε αδελφοί και κουβεντιάσαμε. Στρώσαμε τραπέζι και δειπνήσαμε . Σαν να ήταν ο καιρός όλος μπροστά μας…»

 

Που δεν ήτανε, γιατί έφυγε νωρίς…πολύ νωρίς, θάλεγα  στα 33 του χρόνια. «Ήταν  δολοφονία η επιστράτευση του Σαραντάρη και η αποστολή του  στην πρώτη γραμμή» αναφέρει οργισμένα ο Ελύτης  στο βιβλίο του  «Ανοιχτά χαρτιά»  το 1974. Καταγγέλλει το παράλογο σύστημα της ευνοιοκρατίας στην Ελλάδα,  ακόμα και σε ώρα πολέμου, για τον άδικο  θάνατο του ποιητή, ενός  φιλάσθενου, ανυπεράσπιστου και εύθραυστου διανοούμενου, «..δεν έχω γνωρίσει μορφή πνευματική ανθρώπου αγνότερου από την δική του….ζούσε με το τίποτα, δεν του χρειαζόταν τίποτε άλλο, έξω από την ποίηση».

 

 

(και εκείνος έτσι θα απαντούσε αν ζούσε …..)

« Δεν μπορώ να βρω πια τι θέλει να πει η ποίηση. Μου διαφεύγει. Η ποίηση είναι μια ουσία , απαράλλαχτη όπως και η ζωή. Και κρύβω, κρύβομαι, κάτι κρύβω, από κάποιον κρύβομαι. Σαν να αρχίζω να γίνομαι τρελός και να  ντρέπουμαι …»

 

Όταν διαβάζεις την ποίηση του  γίνεσαι και συ μαζί του ένα ντροπαλό  παιδί. Η ψυχή σου εξαγνίζεται . γίνεται άυλη . Σαν τον ύπνο του μωρού που κοιμάται αθώα  στην κούνια, ένα απόγευμα της Άνοιξης έξω στην  αυλή.

 

«Ο ύπνος μέσα στα  μάτια κελαηδά, σαν να ήταν νερό της βρύσης, Σαν να ήταν 

ο βοσκός του παραμυθιού, Που έτρεφε  γένια ολόασπρα, Και μαζεύει παιδιά να τα στείλει στον ουρανό….»  

 

Όταν διαβάζεις  Σαραντάρη , είναι σαν να κουβεντιάζεις με τον ουρανό, και να λυτρώνεσαι

 

«Μιλώ γιατί υπάρχει ένας ουρανός που μ ακούει, μιλώ γιατί μιλούν τα μάτια σου. Τα μάτια σου μιλούνε και εγώ χορεύω,  Λίγη δροσιά μιλούν, κι εγώ χορεύω..»

 

Και ένα άλλο

 

«Σαν άσπρο σύννεφο η σκιά σου σκεπάζει τον ύπνο,

Που σε ένα δυσεύρετο παράδεισο κοιμάμαι,

Ακούω πως τραγουδάς κάτω από τον ήλιο

Μα μες στη φωνή σου λιγώνω και δεν βλέπω τον ουρανό»

 

 

Όταν διαβάζεις Σαραντάρη, η φύση μετουσιώνεται σε πνεύμα

«Έλα να δεις την Άνοιξη που περπατάει, που με τα σύννεφα αγκαλιά μας χαιρετάει,…που τραγουδάει με ένα παλμό που είναι του κόσμου όλου

Σαν να βρέχει τα χείλη της στην βρύση του ουρανού»

 

Όταν διαβάζεις την ποίηση του,   είναι  «la poesie pure»,  του Γάλλου ποιητή Πώλ Βαλερύ. Διαχρονική.  Στέκει σαν ένα κρινάκι του γιαλού μοναχικό αλλά άφθαρτο που πάλεται μέσα στην αιωνιότητα της «ποίησης του ουρανού και της αγνότητας του Γιώργου Σαραντάρη».

 

Όταν διαβάζεις Σαραντάρη, να ξέρεις ότι απευθύνεσαι στον ουρανό. Η ποίησή του είναι συμβολική.  Η λέξη «ουρανός»  επαναλαμβάνεται και επαναλαμβάνεται.  Σαν λέξη μετάνοιας και  βαθειάς πίστης . Σαν σωτηρία και γαλήνη.

 

Ο αγαπημένος ουρανός, τόσο αφελής, τόσο αγαθός, με το άπλετό του φως μας ενοχλεί , δεν συγχωρεί,  να ερωτευτούμε την ζωή με προθυμία»

 

Η λέξη «Ουρανός» επαναλαμβάνεται και στην κριτική του για τον Βρεττάκο και την Μελισσάνθη.  «Αλήτες του ουρανού»  τους αποκαλεί, στην εφημερίδα «Καθημερινή» το 1939,  γιατί   αιωρούνται γενναίοι στο σύμπαν της ποίησης.

 

«Μέσα στον απέραντο ουρανό, ο λίγος χρόνος των πουλιών  είναι λύπη; Είναι χαρά ; Το φως έρχεται , εκλέγει τα πουλιά …Ανάμεσά μας πάντοτε ένας. Εκείνος που μαθαίνει τα νιάτα του ουρανού  και πως πετάει με τα πουλιά μέσα στον αιθέρα..»

 

 

Η ποίηση του είναι υπαρξιακός στοχασμός.  

 

«Φύλλα δένδρου, φτερά πουλιού,

Άνεμος. Έπειτα θαλάσσης κύματα.

Χρόνος, γαλάζιοι ορίζοντες παντού

Και μπροστά μας ο ουρανός»

 

 

Όταν διαβάζεις Σαραντάρη,  ζεις στην αιωνιότητα, συμφιλιώνεσαι με τον θάνατο

 

«Πλάι  ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη, Πάλι σηκώνει την σημαία . Εμείς  μπαίνουμε χωρίς φόβο . Τα μάτια,  τα πουλιά,  μαζί μας μπαίνουν. Έχουμε χέρια καθαρά και πάμε»

 

 

Και ένας συλλογισμός του ένα χρόνο πριν πεθάνει….    

 

«Όταν εξετάσουμε καλά τον εαυτό μας , βλέπουμε ότι είμαστε καμωμένοι από ουρανό.  Είμαστε καμωμένοι και από γη αλλά η γη ταξιδεύει μέσα μας , χωρίς να ρίχνει  ρίζες , ενώ ο ουρανός μένει. Όποιος πιστεύει στο Θεό γίνεται ουρανός μέσα στον ουρανό, η αιωνιότητά του αποκαλύφθηκε…»

 

Κλείνω με ένα ρητό του Holderlin, αγαπημένο του ποιητή. Το είχε σημειώσει αυθόρμητα να μην το ξεχάσει πάνω στην  άκρη της σελίδας σε κάποιο από τα  χειρόγραφα  που βρέθηκαν σε ένα σεντούκι μέσα ,στο Μontappone . Ήταν μια σημείωση που προοικονομούσε  τι θα συμβεί στην μετέπειτα ζωή του .

«Νυχτιά  και κρύο θα σκέπαζαν την γη κι από φροντίδα θα φαγωνόταν η ψυχή, αν δεν στέλναν στην ώραν οι καλοί θεοί, να ξανανοιώσουν των ανθρώπων τη ζωή που αργοπεθαίνει , τέτοια παλικάρια»

 

Σας ευχαριστώ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ  ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

 

Ο Γιώργος Παπαθανασόπουλος  γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Χημεία και Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών  και έκανε μετεκπαίδευση στην Διοίκηση  Επιχειρήσεων. Από το 1985 μέχρι το 89 συνεργάστηκε με τον Άρη Βουδούρη , ιδρυτή των εφημερίδων «Ελεύθερος Τύπος» και «Τύπος της Κυριακής»   και από το 1989 έγινε συντάκτης στις ίδιες εφημερίδες, όπου έγραψε περί τα 7000 άρθρα και ρεπορτάζ, από τα οποία πολλά υπήρξαν προωτοσέλιδα.  Έχει γράψει  πολλά άρθρα στα περιοδικά «Οικονομικός Ταχυδρόμος» και «Εποπτεία».  Το 2011 εξελέγη γενικός γραμματέας του πολιτιστικού σωματείου  Γιώργος Σαραντάρης

 

No comments yet

Leave a Reply

Note: You can use basic XHTML in your comments. Your email address will never be published.

Subscribe to this comment feed via RSS